ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΙ ΗΠΑΡ
 
  
ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΙ ΗΠΑΡ
Βασιλική Αρβανίτη

Γαστρεντερολόγος-Ηπατολόγος-Ενδοσκόπος
υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών
Μετεκπαιδευθείσα στο Λονδίνο
Επιμελήτρια Γαστρεντερολογικής Κλινικής
Γενικής Κλινικής Πειραιώς Ιπποκράτης Α.Ε.

Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο πολύπλοκα όργανα του σώματός μας. Έχει πάρα πολλές λειτουργίες όπως η παραγωγή πρωτεϊνών και ενζύμων, παράγει ενέργεια και θρεπτικά συστατικά και καθαρίζει τον οργανισμό από βλαβερές ουσίες όπως το αλκοόλ. Το αλκοόλ μεταβολίζεται εξολοκλήρου στο ήπαρ και είναι πολύ ευαίσθητο όργανο στη δράση του.

Το αλκοόλ είναι η πιο διαδεδομένη εθιστική ουσία. Η ευκολία που βρίσκει κάποιος να πιεί και τα «ευχάριστα» αποτελέσματα της λήψης αλκοόλ κάνει το ποτό να είναι κοινωνικά αποδεκτό, απαραίτητο για να περνάει κάποιος καλά όταν βρίσκεται με παρέα, να χαλαρώνει όταν είναι μόνος του, να παίρνει κουράγιο όταν διστάζει, να ξεφεύγει από τα προβλήματα του κ τλ. Αυτά έχουν αποτελέσει μεγάλη παγίδα και πολύς κόσμος από την απλή κοινωνική λήψη αλκοόλ περνάει πολύ εύκολα στην κατάχρηση. Από όσους ανθρώπους κάνουν υπερβολική χρήση, ελάχιστοι παραδέχονται πως είναι αλκοολικοί . Οι περισσότεροι μπερδεύουν τον αλκοολικό με τον μέθυσο. Ο αλκοολικός δεν είναι απαραίτητο να δείχνει μεθυσμένος. Μπορεί να δείχνει σαν ένας φυσιολογικός άνθρωπος. Απλά πίνει πολύ συχνά, σχεδόν καθημερινά και μεγάλες ποσότητες.

Το αλκοόλ από τη στιγμή που μεταβολίζεται από το ήπαρ προκαλεί βλάβες. Δεν παρουσιάζουν όλοι οι άνθρωποι αλκοολική νόσο. Η πιθανότητα να εμφανίσει κάποιος ηπατική βλάβη αυξάνεται όσο αυξάνεται η ποσότητα του αλκοόλ που λαμβάνει κάποιος, το είδος του αλκοόλ, και όσα περισσότερα χρόνια πίνει. Οι γυναίκες είναι πιο ευαίσθητες από τους άντρες. Έχει υπολογιστεί πως λήψη 20 gr αλκοόλης σε καθημερινή βάση από γυναίκες για τουλάχιστον 5 χρόνια μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή βλάβη. Αν υπολογίσει κανείς την ποσότητα αλκοόλης που περιέχουν τα ποτά, εύκολα μπορεί να καταλάβει πως 20 γραμμάρια αλκοόλ αντιστοιχούν σε μια μπύρα (με 5% αλκοόλ) ή ένα μεγάλο ποτήρι κρασί!!! Στα ποτά όπου η αλκοόλη είναι 40% όπως η βότκα, το ουίσκι, το τζιν, το τσίπουρο , ρακί και τσικουδιά είναι εμφανές πως οι ποσότητες που χρειάζεται να προκαλέσουν βλάβη είναι πολύ μικρότερες!!!!! Για τους άντρες η ποσότητα είναι λίγο μεγαλύτερη. Αν κάποιος εκτός από την κατάχρηση αλκοόλ πάσχει από κάποια μορφής ηπατοπάθεια όπως ηπατίτιδα Β ή C ή παίρνει ηπατοτοξικά φάρμακα, τότε η βλάβη του ήπατος είναι εντονότερη. Μερικοί άνθρωποι είναι γενετικά πιο ευαίσθητοι στο αλκοόλ λόγω της λειτουργίας ορισμένων ενζύμων, ενώ άλλοι λιγότερο όπως και μερικοί λαοί πχ ασιατικοί. Επίσης όσοι δεν διατρέφονται σωστά, οι παχύσαρκοι και οι διαβητικοί είναι πιο ευαίσθητοι στην ηπατική βλάβη.

Όλα τα παραπάνω δείχνουν πόσο δύσκολο είναι να καθορίσει κάποιος ποια είναι τα τοξικά επίπεδα της αλκοόλης.

Μπορούμε χοντρικά να χωρίσουμε τις βλάβες που προκαλεί το αλκοόλ στο ήπαρ σε 3 μεγάλες κατηγορίες: το λιπώδες ήπαρ, την αλκοολική ηπατίτιδα και την κίρρωση.

Το αρχικό στάδιο είναι το λιπώδες ήπαρ, που είναι μια κατάσταση όπου το συκώτι γεμίζει λίπος, Πολλοί νομίζουν πως το λίπος είναι γύρω γύρω από το συκώτι, στην πραγματικότητα είναι μέσα στα κύτταρα. Στα αρχικά στάδια το λίπος μπορεί να προκαλεί φλεγμονή, όμως με τη διακοπή του ποτού, το λίπος μπορεί να φύγει. Αν παραμείνει, τότε σιγά σιγά καταστρέφει το συκώτι, και οδηγεί σε κίρρωση του ήπατος και καρκίνο. Η κίρρωση δεν έχει συμπτώματα παρά μόνο αν φτάσει σε πολύ προχωρημένα στάδια. Μια άλλη σοβαρότατη κατάσταση είναι η αλκοολική ηπατίτιδα που μπορεί να είναι θανατηφόρα.

Η διάγνωση της αλκοολικής νόσου του ήπατος πολλές φορές δεν είναι εύκολη, κυρίως επειδή οι ασθενείς υποτιμούν την ποσότητα αλκοόλ που πίνουν και πολλές φορές κρύβουν την αλήθεια. Επίσης οι εργαστηριακές εξετάσεις και η κλινική εικόνα δεν δείχνει πάντα ξεκάθαρα ευρήματα γιατί τα ίδια μπορεί να φανούν και σε άλλες παθήσεις. Σε γενικές γραμμές οι τρανσαμινάσες (ιδίως η AST) καθώς και η ggt είναι αυξημένες και στον υπέρηχο μπορεί να φανεί πως το ήπαρ είναι διογκωμένο, ότι έχει λίπος, ή στα πολύ προχωρημένα πως έχει κίρρωση ή καρκίνο.



Ο μόνος τρόπος για να σταματήσει η βλάβη είναι η αποχή από το αλκοόλ, σε συνδυασμό με σωστή διατροφή, έλεγχο της παχυσαρκίας ή του διαβήτη. Σε πολύ προχωρημένες καταστάσεις υπάρχει το ενδεχόμενο μεταμόσχευσης ήπατος.

Μηνύματα που πρέπει να θυμόμαστε