ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ
 
  
ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ
Κωνσταντίνος Ηλ. Κοσμάς, M.D., Ph.D.

Ειδικός Καρδιολόγος – Λιπιδιολόγος
Διευθυντής της Κλινικής Λιπιδίων, Cardiology Unlimited, PC – Νέα Υόρκη, ΗΠΑ
Επιστημονικός Σύμβουλος Γενικής Κλινικής Πειραιώς «Ιπποκράτης»


Γενικά Χαρακτηριστικά

Η στεφανιαία νόσος οφείλεται στην απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών από αθηρωματώδεις πλάκες. Οι αθηρωματώδεις αυτές πλάκες δημιουργούνται μετά από κάποια βλάβη στο ενδοθήλιο των στεφανιαίων αρτηριών, που είναι η μεμβράνη που καλύπτει το εσωτερικό των στεφανιαίων αρτηριών και παράγει διάφορες ουσίες, οι οποίες βοηθούν στη φυσιολογική ρύθμιση της στεφανιαίας κυκλοφορίας.

Προδιαθεσικοί παράγοντες για την ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου είναι η υπέρταση, το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία, η παχυσαρκία και το οικογενειακό ιστορικό στεφανιαίας νόσου. Τελευταία έχει βρεθεί ότι άτομα με υψηλά επίπεδα ινωδογόνου, ομοκυστεΐνης ή CRP (ένας από τους κυριότερους δείκτες φλεγμονής) στο αίμα έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης στεφανιαίας νόσου.

Οι κυριότερες κλινικές εκδηλώσεις της στεφανιαίας νόσου είναι η στηθάγχη και το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η στηθάγχη είναι ένας πόνος στην περιοχή του στήθους, ο οποίος συνήθως εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια κόπωσης αλλά σε σοβαρότερες περιπτώσεις, μπορεί να εκδηλωθεί ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας. Η στηθάγχη μπορεί να προσλάβει διάφορους χαρακτήρες και να εμφανισθεί σαν συσφιγκτικός πόνος, σαν βάρος ή πίεση, σαν κάψιμο ή και σαν δυσπεψία. Ο στηθαγχικός πόνος μπορεί να αντανακλά στους βραχίονες, στους ώμους, στην πλάτη, στον τράχηλο ή και στην περιοχή της κάτω σιαγόνας. Ο πόνος διαρκεί συνήθως λίγα λεπτά και τελικά υποχωρεί είτε από μόνος του, είτε με την ηρεμία, είτε με τη λήψη υπογλώσσιων δισκίων νιτρογλυκερίνης. Εάν ο στηθαγχικός πόνος διαρκέσει περισσότερο από 30 λεπτά, το γεγονός αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου συμβαίνει όταν επέλθει πλήρης απόφραξη κάποιας στεφανιαίας αρτηρίας ή κάποιου κλάδου στεφανιαίας αρτηρίας. Η απόφραξη αυτή συμβαίνει συνήθως λόγω θρόσβωσης στην περιοχή κάποιας αθηρωματώδους πλάκας ή ρήξης της αθηρωματώδους πλάκας με επακόλουθη θρόμβωση και καταλήγει στη νέκρωση ενός τμήματος του μυοκαρδίου, το οποίο αρδεύεται από την αποφραγμένη αρτηρία. Το έμφραγμα του μυοκαρδίου εκδηλώνεται συνήθως με ισχυρό στηθαγχικό πόνο, ο οποίος μπορεί να συνοδεύεται από δύσπνοια και εφίδρωση. Οξύ πνευμονικό οίδημα, καρδιογενής καταπληξία ή ακόμη και αιφνίδιος θάνατος είναι δυνατόν να επέλθουν ως αποτελέσματα του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου. Εδώ βεβαίως πρέπει να σημειωθεί ότι 25% περίπου των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου μπορεί να επέλθει χωρίς εμφανή για τον ασθενή συμπτώματα και για το λόγο αυτό είναι πολύ σημαντική η τακτική, προληπτική καρδιολογική παρακολούθηση των ασθενών με παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να τονισθεί ότι κάθε ασθενής στον οποίο εκδηλώνεται πόνος στην περιοχή του στήθους, πρέπει να μεταβαίνει στον ιατρό του ή στο νοσοκομείο για την αξιολόγηση των συμπτωμάτων του προκειμένου να προληφθούν σοβαρότερες ή και μη αναστρέψιμες επιπλοκές.

Ειδικά χαρακτηριστικά σχετικά με το φύλο και την ηλικία 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Η έναρξη συμπτωμάτων στεφανιαίας νόσου συμβαίνει κατά μέσο όρο 10 έτη αργότερα στις γυναίκες απ’ ό,τι στους άνδρες. Γυναίκες ηλικίας άνω των 55 ετών διατρέχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο για την εμφάνιση στεφανιαίας νόσου. Η συχνότητα της στεφανιαίας νόσου αυξάνει ταχέως μετά την εμμηνόπαυση, έτσι ώστε τυχόν πρόωρη εμμηνόπαυση αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε νεότερη ηλικία. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο σακχαρώδης διαβήτης και η αυξημένη ποσότητα τριγλυκεριδίων στο αίμα αποτελούν υψηλοτέρους προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου στις γυναίκες απ’ ό,τι στους άνδρες.

ΑΝΔΡΕΣ

Η στεφανιαία νόσος εμφανίζεται σε διπλάσια συχνότητα και σε σχετικά μικρότερη ηλικία στους άνδρες απ’ ό,τι στις γυναίκες. Άνδρες ηλικίας άνω των 45 ετών διατρέχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο για την εμφάνιση στεφανιαίας νόσου, χωρίς βεβαίως αυτό να σημαίνει ότι η στεφανιαία νόσος δεν εμφανίζεται και σε νεότερα άτομα. Η αποφυγή του καπνίσματος, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου του αίματος καθώς και η κατάλληλη δίαιτα και η σωματική άσκηση αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την πρόληψη ή τη μείωση της συχνότητας της στεφανιαίας νόσου.

ΠΑΙΔΙΑ

Συμπτώματα στεφανιαίας νόσου δεν παρουσιάζονται συνήθως στην παιδική ηλικία εκτός εξαιρετικά σπάνιων περιπτώσεων ορισμένων γενετικών, μεταβολικών ή αγγειακών διαταραχών.

3η ΗΛΙΚΙΑ

Η στεφανιαία νόσος είναι εξαιρετικά συχνή στα ηλικιωμένα άτομα. Περίπου 80% των εμφραγμάτων μυοκαρδίου που καταλήγουν στο θάνατο του ασθενούς συμβαίνουν σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών. Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης πρέπει να αποτελεί σημαντική μέριμνα των ηλικιωμένων ασθενών, καθ’ όσον πολλές επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η εφαρμογή κατάλληλης αντι-υπερτασικής αγωγής επιφέρει μία μείωση των σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων της τάξης του 32%.