ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ-ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ
 
  
ΚΟΛΟΝΟΣΚΟΠΗΣΗ
ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

Μυρωνίδης Λεωνίδας
Γαστρεντερολόγος, Επεμβατικός Ενδοσκόπος
Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής  
Γενικής Κλινικής Πειραιώς «ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ»

 
Τι είναι

Αποτελεί ενδοσκοπική πράξη που διενεργείται από τον ειδικό γαστρεντερολόγο σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα ενδοσκοπήσεων και με τη βοήθεια ειδικευμένου νοσηλευτή.

Το όργανο εξέτασης λέγεται κολονοσκόπιο και είναι ένας μακρύς εύκαμπτος σωλήνας σαν του ποτίσματος που στην άκρη του έχει μικρή κάμερα, φακό και αυλό για την προώθηση μικροεργαλείων.

Εάν η προώθηση του ενδοσκοπίου γίνει σε όλο το μήκος του παχέος εντέρου η εξέταση θεωρείται πλήρης και τότε ονομάζεται ολική κολονοσκόπηση. Εάν δεν ξεπεράσει τα πρώτα 60-70εκ. από τον πρωκτό, ονομάζεται ορθοσιγμοειδοσκόπηση (εν συντομία «flex») και εάν προωθηθεί περισσότερο, αλλά όχι πλήρως, ονομάζεται μερική κολονοσκόπηση.

Την απόφαση για την ενδοσκόπηση λαμβάνει μόνο ο ιατρός μετά από προσεκτική ανάλυση των ιατρικών δεδομένων αλλά και τη γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς, σταθμίζοντας το όφελος σε σχέση με τους πιθανούς κινδύνους.

Α. Ενδείξεις

Οι ενδείξεις της κολονοσκόπησης είναι πάρα πολλές. Συνηθέστερα γίνεται για να διευκρινιστεί πόνος στην κοιλία, απώλεια αίματος από το ορθό, εντερορραγία, αναιμία, διαταραχές των κενώσεων, χρόνιο διαρροϊκό σύνδρομο, οξεία διάρροια με χαρακτήρες αιμορραγικής κολίτιδας, απώλεια βάρους, αύξηση ορισμένων δεικτών φλεγμονής και νεοπλασίας στο αίμα, για την παρακολούθηση της πορείας των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου, για τη διερεύνηση της πρωτοπαθούς εστίας όταν έχουν διαπιστωθεί καρκινικές μεταστάσεις σε άλλο όργανο, κλπ. Επείγουσα κολονοσκόπηση, εντός των πρώτων ωρών από την μεταφορά στο νοσοκομείο, διενεργείται σε κάθε επεισόδιο μαζικής αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό σύστημα που εκδηλώνεται με βυσσινόχροες κενώσεις, αποβολή φρέσκου αίματος ή και πηγμάτων αίματος από το ορθό.

Β. Αντενδείξεις

Αντενδείξεις της εξέτασης αποτελούν το πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου, η ασταθής στηθάγχη, το ευμέγεθες ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής, η οξεία εκκολπωματίτιδα, η ασταθής αιμοδυναμική κατάσταση του ασθενούς (πχ. σε shock), η βαριά ελκώδης κολίτιδα με τοξικό μεγάκολο, καταστάσεις με αιμορραγική διάθεση (πχ. μειωμένη πηκτικότητα του αίματος), η βαριά αναπνευστική και καρδιακή ανεπάρκεια και η κύηση.

Γ. Προετοιμασία

Η ενδοσκόπηση του ανωτέρου πεπτικού είναι σχετικά επώδυνη χωρίς την κατάλληλη αγωγή και περίπλοκη εξέταση που απαιτεί δεξιοτεχνία από την πλευρά του ενδοσκόπου και συνεργασία από την πλευρά του ασθενούς. Διαρκεί περίπου 20-60 λεπτά και είναι σε γενικές γραμμές ασφαλής.

Απαιτεί ειδική προετοιμασία καθαρισμού του παχέος εντέρου από το κοπρανώδες περιεχόμενό του. Τρεις ημέρες προ της εξέτασης αποφεύγονται χόρτα, όσπρια, λαχανικά και φρούτα.

Ο ασθενής την προηγούμενη ημέρα της εξέτασης σιτίζεται ελαφρά, π.χ. με σούπα φιδέ, σκέτα ζυμαρικά ή ρύζι το μεσημέρι και το απόγευμα λαμβάνει τα καθαρτικά φάρμακα με τη μορφή 4 λίτρων διαλύματος (το κουτί έχει 4 φακέλλους σκόνης και κάθε φακελλίσκος διαλύεται σε 1λίτρο νερό). Έκτοτε παραμένει νηστικός. Οι τελευταίες οδηγίες προτείνουν να χορηγούνται τα 3 λίτρα το προηγούμενο απόγευμα και ξημερώματα πριν την εξέταση να πίνεται το τελευταίο λίτρο. Εναλλακτικά χορηγούνται μικρότερου όγκου φάρμακα με τη μορφή δύο ισχυρών φωσφορικών καθαρτικών ανά 12ωρο που ακολουθούνται από άφθονα υγρά.

Οι ασθενείς με γνωστή βαλβιδοπάθεια της καρδιάς, προσθετικές βαλβίδες ή άλλο ξένο σώμα, πρέπει να προφυλάσσονται με αντιβίωση πριν και μετά την ενδοσκόπηση. Όσοι έχουν αλλεργίες ή λαμβάνουν ασπιρίνη, σκευάσματα σιδήρου ή αντιπηκτικά φάρμακα οφείλουν να ενημερώνουν τον ενδοσκόπο για αυτά, διότι ίσως χρειαστεί να τα διακόψουν 5-7 ημέρες πριν την εξέταση ώστε, πχ. να ληφθούν βιοψίες χωρίς τον κίνδυνο αιμορραγίας.

Δ. Εξέταση

Η εξέταση γίνεται με τον άρρωστο σε πλάγια αριστερή κατακεκλιμένη θέση με τα πόδια μαζεμένα στην κοιλιά, χωρίς ρούχα από τη μέση και κάτω.

Χορηγείται παυσίπονη ενδοφλέβια αγωγή και ήπια μέθη (καταστολή) του ασθενούς με ειδικά φάρμακα. Η χορήγηση τέτοιων φαρμάκων που ανήκουν στην κατηγορία των ναρκωτικών και αναισθητικών μπορεί να έχει ήπιες ή και σοβαρές παρενέργειες, μόνο όταν δεν γίνεται στα πλαίσια ασφάλειας που ορίζονται.

Σε μερικές περιπτώσεις, όταν συνυπάρχουν άλλες σοβαρές παθήσεις, σε ηλικιωμένους ασθενείς, ή σε ασθενείς με βεβαρημένη υγεία, μπορεί να απαιτηθεί για μεγαλύτερη ασφάλεια η παράσταση ειδικού αναισθησιολόγου.

Απαγορεύεται η λήψη αλκοόλ πριν και μετά από καταστολή όπως και η οδήγηση μετά το τέλος της εξέτασης με καταστολή έως και το βράδυ της ίδιας μέρας.

Μετά την εισαγωγή του σωλήνα του κολονοσκοπίου, ο ιατρός φουσκώνει το έντερο με αέρα ώστε να εκπτύξει το τοίχωμα και να προωθεί το όργανο με ασφάλεια. Παρατηρεί κάθε λεπτομέρεια του βλεννογόνου του εντέρου τόσο κατά την εισαγωγή όσο και κατά την απόσυρση του ενδοσκοπίου.

Η εξέταση κρίνεται πλήρης όταν το όργανο φθάσει στο τυφλό, εκεί που εντοπίζεται η σκωληκοειδής απόφυση. Εάν χρειάζεται, παρατηρείται το τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου (ειλεός) που ενώνεται με το παχύ.

Η λήψη βιοψιών εάν απαιτηθεί είναι ανώδυνη. Η εξέταση μπορεί να μετατραπεί σε επεμβατική εάν ανευρεθούν βλάβες, π.χ. πολύποδες οι οποίοι και αφαιρούνται με τη συναίνεση του ασθενούς ή των οικείων του και εάν κριθεί αυτό εφικτό από τον ενδοσκόπο.

Ε. Ανάνηψη

Ο ασθενής μπορεί να πιει και να φάει μόνο μετά την πλήρη ανάνηψή του από τα διάφορα φάρμακα που του χορηγήθηκαν. Για το σκοπό αυτό γίνεται αντίδοτο ενδοφλεβίως. Είναι σωστό να μην βιαστεί να αποχωρήσει μέχρι να είναι σίγουρη η πλήρης αποκατάστασή του.

ΣΤ. Επιπλοκές

Οι πιθανές επιπλοκές της κολονοσκόπησης δεν είναι συχνές (λιγότερο από μία σε κάθε 1000 ενδοσκοπήσεις) και σχετίζονται συνήθως με τα καθαρτικά (ναυτία, έμετοι, αφυδάτωση, ζάλη, υπόταση, κοιλιακό άλγος, κά.). Εάν ο ασθενής κατά την προετοιμασία του παχέος εντέρου εμφανίσει μία παρενέργεια, πρέπει να επιβραδύνει το ρυθμό που λαμβάνει τα καθαρτικά και να επικοινωνήσει με τον ιατρό, αλλά σε καμία περίπτωση να μην διακόψει από μόνος του την αγωγή. Ανεπιθύμητες ενέργειες συνδέονται, επίσης, με την καταστολή από τα ειδικά φάρμακα.

Υπάρχει περίπτωση να συμβεί αιμορραγία από το σημείο αφαίρεσης του πολύποδα ή λήψης βιοψιών και σπάνια διάτρηση του παχέος εντέρου, ειδικά μετά από επεμβατική ενδοσκόπηση. Γι’ αυτό συνιστάται η επεμβατική ενδοσκόπηση να εκτελείται σε ειδικά εξοπλισμένα και ασφαλή νοσηλευτικά ιδρύματα.